سَفیر کبیرِ تشیّع در کِشور مَذاهب

«سید جواد شهرستانی» به لبنان سفر کرد. یک هفته ماند و بازگشت؛ اندک زمانی پس از پایان تعطیلات نوروزی سال 1395 شمسی. به همراه او، هیاتی متشکل از قم، نجف، بیروت، مشهد، تهران و دمشق که نیمی از آنان روحانیون بودند. سفر، سفر یک روحانی بلندپایه و نماینده تام‌الاختیار بزرگترین مقام مذهبی شیعه یعنی آیت‌الله «سید علی سیستانی» بود. شهرستانی 62 ساله که گرچه سیاستمدار نیست اما سالیانی پیش، مجله امریکایی «نیوزویک» از او کنار 19 شخصیت عالی‌رتبه سیاسی و قدرتمند ایران نام برد؛ ممیزه‌ای داشت با دیگران، که به چشم آمد: قدرتی که نه از سیاست که از منزلت مذهبی او پدید آمده و نمایندگی تام الاختیاری مرجعیت اعلای شیعه و نسبت‌های سببی و نسبی خانوادگی و تجربه‌های پیشینی‌اش بر آن افزوده است. همچنین روابط وسیع و دفتری گشوده به روی همه که شاید هیچ شخصیت ایرانی نیست که دست در دستش نگذاشته و مزه طعامش را نچشیده باشد. شخصیت‌هایی که گاهی همفکرش نبوده و نیستند اما این تضادهای فکری، اعتقادی و سیاسی، دیدارها را سرد نکرد و ملاقات‌ با آنها نیز مبانی او را بی‌رنگ جلوه نداد. از دیگر سو، ده‌ها موسسه فرهنگی، پیرامونش قد کشیده‌اند که نه‌تنها جایگاه شرعی، بلکه نگرش‌های اجتماعی‌اش را هم روایت می‌کند؛ از کتابخانه‌هایی تخصصی (بدون ممیزی عرضه کتاب) و مراکز تحقیقاتی تا انجمنی‌هایی خیریه، آموزشی، رفاهی، پزشکی، رسانه‌ای و... . اما این ارتباطات و این موسسات شاکله‌ای عریض و طویل ندارند و نظام مدیریتی آن، بسیار متمرکز و کم تعداد و بدون چارت تشکیلاتی بلند بالاست. هسته‌ای با آداب و رسوم مذهبی و سنتی (گاهی ملایم و گاهی اندکی غلیظ) که مادرِ نهادهای مدرن شده است و افزون‌تر؛ داعی آن. اینچنین بوده که «سید جواد شهرستانی» بر کشتی «قدرت در ایران» کنار مقامات عالی‌رتبه سیاسی نشسته است...