ميرزا «برانداز» بود

رفتارشناسي سياسي ميرزاي‌شيرازي در اتاق رئيس پژوهشكده علوم سياسي پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي باب مباحثه را باز كرد. آن سوي منازعه، «دكتر موسي نجفي» نشسته بود. او در رفتار سياسي ميرزاي شيرازي نگاه «براندازانه» مي‌بيند و او را آغازگر اين مسير توصيف مي‌كند. نجفي كه بر كرسي رياست گروه دكتراي علوم سياسي با گرايش مسائل ايران موسسه آموزشي و پژوهشي امام‌خميني در قم، نشسته است، آنچنان روي «جنبش تحريم» متمركز شده است كه در اين وادي دو كتاب «تحريم تنباكو» و «انديشه تحريم در تاريخ سياسي ايران» را نگاشته است؛ از اين رو به دفتر او رفتيم و اوبه ان‌‌قلت‌هاي ما در اين عرصه پاسخ گفت...

رئيس ملت

«يك بار از سامرا، از طريق تركيه، به مكه مشرف شدم. در بازگشت، به استانبول كه رسيدم، سيدجمال [اسدآبادي] باخبر شد و از من ملاقات خواست. وقتي كه آمد گفت: پيامي دارم براي ميرزا [ي شيرازي] كه مي‌خواهم به‌وسيله شما براي ايشان بفرستم. به ميرزا بگو: ناصرالدين‌شاه، فرد فاسدي است. او را ابتدا تكفير و سپس عزل كند. به سيد گفتم: اگر ناصرالدين‌شاه را عزل كند، چه كسي به جاي او بيايد؟ سيدجمال گفت: خود من. گفتم: با چه پشتوانه‌اي؟ گفت: به پشتوانه سلطان عبدالحميد... جريان ملاقات با سيد را به ايشان گفتم. ميرزا فرمود: شما چه جواب دادي؟ گفتم: مخالفت كردم با اين پيشنهاد. مرحوم  ميرزا گفت: اگر موافقت كرده بودي، رابطه من با تو قطع مي‌شد. مي‌داني اين پيشنهاد چه مفسده‌اي دارد؟ معنايش اين است كه تنها كشور مستقل شيعه، استقلال خودش را از دست بدهد و تبعه دولت عثماني گردد. اين به مصلحت نيست...

در گرداب سياست

«دانشجويان مسلمان خط‌امام (دفتر تحكيم وحدت) در اولين اردوي دانشجويي[در مشهد]كه پس از تسخير لانه جاسوسي برگزار كرده بودند، از آيت‌الله صالحي نجف‌آبادي به عنوان يكي از سخنرانان آن اردوي سه‌روزه دعوت كردند كه ايشان هر سه روز را در باب «ولايت فقيه» براي دانشجويان عضو انجمن اسلامي دانشگاه‌هاي سراسر كشور سخن بگويد. استاد صالحي نيز در روز اول، نظريه عدم ضرورت اعلم بودن در رسيدن به مقام ولايت فقيه را مطرح كرد. اين نظريه خشم متوليان برگزاري اردو را كه از اصلاح‌طلبان سرشناس امروز هستند، برانگيخت.لذا همان روز اول عذر استاد صالحي را خواستند و براي دو روز ديگر، از آقاي محمدتقي مصباح يزدي كه علي‌القاعده معتقد به ضرورت اعلم بودن ولي‌فقيه بود، دعوت كردند...

مطهري اقتصاد دولتي را ظلم مي‌دانست

تنها فردي كه در مباحثه ميان «اقتصاد اسلامي» و «مرتضي مطهري» مي‌توانست وارد شود و از هر دو بگويد؛ «محمد نهاونديان» رئيس اتاق بازرگاني ايران بود. اگر در طول انتشار صفحات حوزه، فرد روبرويم، يك روحاني بود، اما اين بار، بايد به سراغ يك اقتصاددان مي‌رفتم كه شايد فقط نام او را مي‌شناختم و از حضورش در ساختار اتاق بازرگاني ايران، پس از سال‌ها رياست «علينقي خاموشي» خبر داشتم. در دفتر اوُ با مردي روبرو شدم كه اگرچه لباس روحانيت بر تن نداشت، اما چند سالي در قم درس طلبگي خوانده بود و سال‌هاي تحصيل در دانشگاه «جورج واشنگتن»، «مكاسب» را در محضر آيت‌الله شيخ مهدي حائري يزدي در واشنگتن فراگرفته بود. از همه مهمتر، او نيمه دهه 50، حدود 5 سال نزد آيت‌الله مطهري «اقتصاد اسلامي» را تلمذ كرده بود. اما آنچه امروز اهميت دارد، اين است كه اين مدير اقتصاد خصوصي، «اقتصاداسلامي» از نظر مطهري را بازخواني و نسبت آن را با اقتصاد اسلامي مدنظر دولت احمد‌ي‌نژاد و برخي روحانيون ارشد همچون آيت‌الله مصباح يزدي تحليل كند؛ در اين ميان  او گفت: بانكداري اسلامي ما، فقط دو غلط مختصر دارد؛ نه بانكداري است و نه اسلامي.

مطهري را در حوزه بايكوت كردند

 «سیدمحمدعلي‌ايازي» موسس مجله حوزه دفتر تبليغات حوزه علميه قم است و روزگاري او و همفكرانش در دفتر تبليغات به فعاليت مي‌پرداختند؛ در سال‌هاي دهه 60. اما امروز آنان در «مجمع مدرسين و محققین حوزه علميه قم» حضور دارند و به تحقيق و تدريس مي‌پردازند. ايازي را به ياري طلبيدم تا از تأثيرات آراي مرتضي مطهري بر فضاي حوزه علميه پس از انقلاب سخن گويد و چرايي اجرايي نشدن برخي از آراي مطهري در حوزه را تحليل كند. او كه چند سالي شاگرد مطهري بوده است، به پرسش‌هايي در اين‌باره پاسخ گفت و پايان گفت‌وگو به تلخ‌‌خنده‌هاي او و گلايه‌هايش اختصاص يافت...

مهندس هاشم صباغيان از اعضاي شاخص نهضت آزادي است كه در سال‌هاي پيش از انقلاب در جلسات انجمن اسلامي مهندسين با استاد مطهري آشنا شده بود. صباغيان، مرتضي مطهري را دموكرات‌ترين روحاني انقلاب مي‌داند و خاطراتي از او را به ياد مي‌آورد و از نزديكي شديد مطهري به بازرگان سخن مي‌گويد...

اصولگرا؛ اما دموكرات

مرتضي مطهري هنوز نظام نوپاي جمهوري اسلامي سه‌ماهه نشده بود كه از سوي تندروهاي چپگراي اسلامي ترور شد. او در حالي به مقابله با چپ‌گرايي پرداخت و آتش سخنانش را به سوي آنان هدف گرفت كه كمتر روحاني سياسي در آن  دوره، زمان را براي رويارويي با چپ‌گرايان مذهبي و غيرمذهبي مناسب مي‌پنداشت؛ در منبرها سنت و حديث با محورهاي عدالت؛ آن هم با زرورق‌هاي سوسياليستي آميخته شده بود...

تاريخ «شيعه» همواره با «نهاد مرجعيت» گره خورده است و هر دو به يك معنا به كار گرفته مي‌شود. بدين سان آينده اين نهاد و تحولات آن زير ذره‌بين نه تنها محققان، بلكه سياستمداران قرار گرفته است. نقش‌آفريني مرجعيت در سياست اين مرز و بوم و چالش‌برانگيز بودن مباحث اين عرصه در حوزه انديشه، نُقل مجلس شيعيان و ساير اديان، مذاهب و فرق است؛ تا جايي كه گاهي ميان دگر‌انديشان و مراجع تقليد گفت‌و‌گوهايي شفاهي يا مكتوب آغاز مي‌شود و صداي آن در آن سوي مرزها به گوش مي‌رسد. لذا بر سر اين جايگاه قدرتمند سوالاتي ريز و درشت پرسيده مي‌شود و هر كس، به فراخور جايگاهش به آن پاسخي مي‌دهد. امروز با استقرار 30 ساله نظامي اسلامي در ايران شايد پرسش‌ها افزون و دايره آن به سوي عرصه سياست محاط شده است. اين سوالات من را به گوشه‌اي از موطن «مرجعيت» رهسپار كرد تا پاسخ آن را بيابم. دفتر كوچكي در چهارراه بيمارستان فاطمي قم ميدان اين پرسش‌ها بود. آيت‌الله «مير‌سيد‌محمد يثربي»، استاد درس خارج فقه و اصول قم ميزبان بود تا سوالات ميهمان پرسشگر را بشنود و از جايگاه يك عالم ديني به آن پاسخ دهد. اين روحاني 54 ساله كه رياست مؤسسه «علامه مجدد وحيد بهبهاني»‌ را بر‌عهده دارد، شاگرد آيات عظام مرحوم گلپايگاني، وحيد خراساني و مرحوم سيد‌محمد روحاني بوده است و امروز خود بر مسند تدريس فقه و اصول نشسته است...

پنجشنبه (این هفته)، 29 فروردين، بعد از نماز مغرب و عشاء

قم- خيابان صفائيه - حسينيه شهدا

«حوزه» بالاتر از حركت‌هاي سياسي است

آيت‌الله‌العظمي بروجردي آنچنان بزرگ و پرهيبت است كه شايد زيارتگاه دوم در حرم حضرت معصومه مزار اوست. اما آنگاه كه تاريخ را تورق كردم تا زندگي و شخصيت او را بازكاوي كنم، نتوانستم در برابر سوالات چشم را ببندم و انتقاد از صفحات زندگي او را حذف كنم. از اين‌رو به منزل او كه روزي اقامتگاه مرحوم حاج شيخ عبدالكريم حائري‌يزدي بود و جلسه پراهميت حضرات آسيدابوالحسن اصفهاني، نائيني و حاج شيخ با رضاخان بر سر «جمهوري و سلطنت» در آن خانه برگزار شده بود، رفتم. امروز اين منزل، دفتر آيت‌الله سيد محمدجواد علوي‌بروجردي، نواده مرحوم آقاي بروجردي است و در مقابل اگر و اماهاي من، او سخن مي‌گويد. او خود امروز مدرس درس خارج فقه و اصول است و بيش از يك دهه به اين امر مشغول. علوي‌بروجردي‌، شاگرد آيات عظام گلپايگاني، وحيد خراساني و سيدمحمد روحاني، از پدربزرگ گفت و هر كدام از سوالات ما با پاسخ‌هاي او همراه شد...

از اوج تا فرود

روابط آیت الله مصباح یزدی و احمدی نژاد در سال 86

سالنامه شهروند: اگر سال 84، سال شكوفايي دولتي بود كه شادماني آيت‌الله مصباح يزدي و شاگردانش را در پي داشت و سال 85 حمايت‌هاي «موسسه‌نشينان آيت‌الله»، روانه «نهاد رياست جمهوري» مي‌شد و شاگردان مصباح دوشادوش حاميان مكلاي رئيس‌جمهور گام برمي‌داشتند، اما سال 86، دوگانه بود...

سالنامه شهروند: جدال ميان متشرعين و متصوفين دو سالي است كه آغاز شده است. اگرچه اين داستان در طول تاريخ تشيع به همگرايي و واگرايي سو و جهت يافته، اما اكنون بار ديگر اختلافات بروز كرده و آتش آن دامان اماكن مذهبي فرق صوفيه را گرفته است...

افول علم اخلاق در مكتب تهران

سالنامه شهروند: امسال «شيخ‌احمد مجتهدي» و «ميرزاعبدالكريم حق‌شناس» دو استاد ارشد مكتب تهران در گذشتند؛ هر دو تدريس اخلاق را بر ديگر دروس حوزه‌هاي علميه ترجيح مي‌دادند و بسيار عاميانه مباحث درسي و توصيه‌هاي اخلاقي خويش را مطرح مي‌كردند تا براي عموم قابل فهم باشد...

اين بار، آيت‌الله صانعي

سالنامه شهروند: امسال توهين برخي رسانه‌ها دامان «آيت‌الله يوسف صانعي» را گرفت و تيرهاي اتهامات مكتوب آنان به سوي او روانه شد؛ اهانت‌هايي كه براساس قانون جمهوري اسلامي، بي‌هيچ ملاحظه‌اي مي‌توانست حكم به توقيف آن نشريه دهد. چرا كه براساس قانون فعلي كه از گذشته دور يعني در دوره نخست‌وزيري مرحوم مصدق، در پي درخواست آيت‌الله بروجردي مصوب شد، توهين به مراجع تقليد جرم تقلي مي‌شود و كيفر آن توقيف آن رسانه است. البته اين توهين‌ها در سال‌هاي گذشته هم به برخي مراجع ديگر همچون آيات عظام منتظري، سيستاني و مرحوم فاضل لنكراني نسبت داده شده بود...

سال 86؛ سال پرتلاش براي مهدوي‌كني

سالنامه شهروند: سال 85، سال پركاري براي «محمدرضا مهدوي‌‌كني» 76 ساله بود. اگرچه او، پس از حضور فعالانه در انتخابات رياست‌جمهوري دوره هفتم و موضع‌گيري‌هاي تند و تيز عليه «محمد خاتمي» و هوادارانش، آنچنان در عرصه سياست مشاهده نشد، اما امسال در قد و قامت «ريش سفيد» اصولگرايان و در لباس كانديداي انتخابات ميان‌دوره‌اي مجلس خبرگان ظهور كرد...

سیاست احتیاطی در جامعه مدرسين

سالنامه شهروند: امسال آيت‌اللهي بر جايگاه دبير سابق جامعه مدرسين تكيه زده است كه سال گذشته در نشست مجلس خبرگان رهبري او را مورد خطاب قرار داد و به راي او در وادي منشأ مشروعيت نظام خرده گرفت. با درگذشت «‌آيت‌الله مشكيني» و انتخاب «آيت‌الله محمد يزدي» به عنوان دبير جامعه مدرسين اين مواجهه در يادها زنده‌ شد و امكان تغييراتي در مديريت اين تشكل سياسي- حوزوي پيش‌بيني شد...

جبهه ضدخرافه‌گرايي روحانيون سياسي

سالنامه شهروند: جبهه ضدخرافه‌گرايي از سوي روحانيون سياستمدار شكل گرفته است. اگر ديروز عالمان اسلامي مردم را از خرافه بر‌حذر مي‌داشتند و در چند سال اخير برخي از بزرگان حوزه بر فراز منبر وعظ يا كلاس درس، برخي نظرات عوام يا مداحان و واعظان را به خرافه تعبير مي‌كردند يا در ديگر سو روشنفكران و دگرانديشان مذهبي با موضعي شديدتر و وسيع‌تر خرافات را آفت مي‌ناميدند و روحانيون را در اين وادي دخيل مي‌پنداشتند، امروز خرافات در وادي ديگر مطرح شده است...

نقاطي در منحني تحولات

سالنامه شهروند: تحول در حوزه رخدادي سريع، آني و كوتاه‌مدت نيست. بذري كه امروز در زمين حوزه كاشته مي‌شود، فردا به بار نمي‌نشيند، با بخشنامه و دستورالعمل سرعت آن فزوني نمي‌يابد و درخت تحولات به سرعت، رشد و نمو ندارد...

درگذشت توسلي، جاده را دوطرفه كرد

سالنامه شهروند: آيت‌الله محمدرضا توسلي در كش و قوس خبرهاي تلخ و ناملايتمي‌ها درگذشت. مرگي كه در همين حال و هوا متولد شد، همه را ميخكوب كرد و حتي اشك سياستمداران قدر را در برابر ديدگان عموم به نمايش گذاشت. توسلي در شك بود كه در انتخابات ميان‌دوره‌اي مجلس خبرگان، همان انتخاباتي كه همزمان با انتخابات مجلس هشتم برگزار مي‌شود، حضور يابد كه وااسفايش شنيده شد...

بنيانگذار گفتمان چپ‌گرايي جديد

سالنامه شهروند: بنيانگذار گفتمان سياسي جديد سياستمردان نومحافظه‌كار بدون شك «آيت‌الله علي مشكيني» بود كه در نيمه اول مرداد 86 درگذشت. گفتماني كه او اگرچه در ميان رهروان آن ننشسته بود و در اوج و فرود آنان نقشي نداشت، اما سخني را با روي كار آمدن «نومحافظه‌كاران ايراني» در مجلس هفتم بر سر زبان آورد كه به مذاق اعضاي اين جناح جديد‌التاسيس خوش آمد...

روايت مجيد انصاري از روزهاي پاياني حيات آيت‌الله

«يكشنبه،‌ ساعت 9 صبح، جماران،‌ دفتر امام» اين جمله‌اي بود كه حسين آقا، فرزند آيت‌الله توسلي عصر جمعه در پشت تلفن همراه براي مصاحبه با ابويشان به من گفت. اما گويي تقدير، روز يكشنبه را نه براي گفت‌وگو با آيت‌الله، بلكه براي تشييع پيكر ايشان در نظر گرفته بود. مدت مديدي بود كه به دنبال نشر خاطرات و تاريخچه زندگي ايشان، درخواست گفت‌وگو با آيت‌الله را پيگيري مي‌كردم و ايشان نيز براي گفت‌وگو با «شهروند امروز»، با دوستان و همفكران مشورت و برخي نكات را هم يادداشت كرده بود،‌ اما روز شنبه آخرين روز حيات ايشان بود و تقدير «يكشنبه» را نه براي مصاحبه، بلكه براي تشييع ايشان مقدر كرده بود. اينگونه بود كه به نزد ياران و همفكران ايشان، پس از درگذشت آيت‌الله رفتم و شايد از آنان شنيدم، آنچه بايد آيت‌الله توسلي مي‌گفت؛ علي‌اكبر محتشمي‌پور از نفوذ انحرافات و هشدارهاي ياران امام سخن گفت و مجيد انصاري ديگر عضو مجمع روحانيون و همفكر آيت‌الله از «نگراني‌ها»ي ايشان گفت و روايتي از روزهاي پاياني عمر رئيس دفتر امام را بازگو كرد. اما شايد اگر گفت‌وگو با آيت‌الله توسلي انجام مي‌شد، نوايي ديگر از همراهي با آرمان‌هاي انقلاب و گلايه‌هايي از جريان‌هاي جديد شنيده مي‌شد...

علي‌اكبر محتشمي: پس از حضرت امام(ره)، ما با يك‌سري زاويه‌هايي با انديشه ايشان در تمامي عرصه‌هاي سياسي، اجتماعي و فرهنگي روبه‌رو شديم كه اين زاويه‌ها به مرور زمان فاصله‌اش بيشتر شده است. به گونه‌اي كه امروز شاهد هستيم، به نام امام و به عنوان ارزش‌ها مسائلي مطرح مي‌شود كه 180 درجه با انديشه، تفكر و اصول اسلام ناب و به تبع آن حضرت امام(ره) فاصله دارد. به همين دليل ياران و همراهان امام(ره) نسبت به اين مسئله نگران هستند و هشدار مي‌دهند...

تحريم؛ عامل بازدارنده

«سعيد سهراب‌پور» از معدود روساي دانشگاه است كه در دايره تغييرات وزارت علوم قرار نگرفت. او در اولين ساعات صبح در دانشگاه صنعتي شريف پذيراي ما بود تا از علل بازماندن دانشگاههاي ايران در رده‌بندي 500 دانشگاه برتر دنيا سخن گويد. دكتر سهراب‌پور آنقدر در عرصه علمي متمركز شده است كه گوي سبقت در دستان ما قرار نگرفت تا از او از حاشيه‌ها هم بپرسيم. اما جايگاه علمي او آنقدر بود كه اين گفت‌و‌گو را مغتنم به حساب آوريم و از هر دري در اين عرصه سخن گوييم و از او پاسخي را به فراخور جايگاهش دريافت كنيم. او ‌امروز به رياست ده ساله خود بر دانشگاه شريف؛ از آغازين روزهاي دولت سيد‌محمد خاتمي تا اواسط دولت محمود احمدي‌نژاد، ادامه مي‌دهد. از او پرسيديم كه چرا تغيير نكرده است، سهراب‌پور گفت:«فراجناحي بودم.»...

جايگاه اساتيد در مديريت دانشگاه‌ها؟

«سيد‌محمد حسيني» از حلقه پيراموني «محمد‌مهدي زاهدي»، وزير علوم، تحقيقات و فن‌آوري به حساب مي‌آيد. از همان روزهاي آغازين دولت نهم او در كنار وزير علوم بود و معاونت پشتيباني، حقوقي و امور مجلس اين وزارتخانه را برعهده گرفت. اما اكنون او در جايگاه نماينده وزير در نظارت بر دانشگاههاي دولتي و غيردولتي قرار گرفته است. همان روز كه دكتر سعيد سهراب‌پور، رييس دانشگاه صنعتي شريف را ديديم، بعدازظهر به دفتر «سيد‌محمد حسيني» نماينده وزير علوم در نظارت بر دانشگاههاي دولتي و غير‌دولتي رفتيم تا سخن او را نيز بشنويم كه او نيز برخي دلايل را مطرح كرد كه در گوشه بازكاوي علل و عوامل قرار نگرفتن دانشگاههاي ايران در ميان 500 دانشگاه برتر دنيا، تفاوت‌هايي با نظرات دكتر سهراب‌پور مشهود بود. در طبقه شانزدهم ساختمان وزارت علوم در شهرك غرب در كنار دفتر وزير علوم او از ما پذيرايي كرد و در كنار تعارف چند دانه خرما، سئوالات منتقدانه «شهروند امروز» را شنيد و پاسخ خود را در جايگاه مدافع پروپاقرص وزارت علوم بيان كرد...

دوگانه‌هاي متقاطع

«هيچ جامعه‌اي را نمي‌توان يافت كه فاقد شكاف و يا تنها داراي يك شكاف اجتماعي باشد.»⁽¹⁾ اين گزاره در جامعه روحانيت ايراني كه پس از انقلاب 57 دستي بر آتش سياست زدند، بيش از پيش به كار آمد تا بر حكومت‌ورزان جديد چوب حلاجي زده شود و دسته‌بندي‌هاي آنان در شناخت «اسلام‌گرايان ايراني» به كار آيد.  اما آنچه در اين ميان نگاشته شد، پيش از آنكه بر دسته‌بندي‌هاي «روحانيت انقلابي» يا «مدافعان اسلام سياسي فقاهتي» استوار باشد، در دو منظر پرداخته شد...

«داود فيرحي» عضو هيات علمي و دانشيار گروه علوم سياسي دانشگاه تهران است كه تمامي پژوهش‌هايش بر «انديشه سياسي اسلامي» تمركز دارد. تسلط او بر دانش فقهي و حوزوي باعث شده است تا در پيوند ميان علوم سياسي و مباني فكري تشيع و اسلام موفق باشد. فيرحي 43 ساله، در سن 17 سالگي وارد حوزه علميه زنجان شد و دوره سطح و خارج فقه و اصول را در قم گذراند. اين استاد علوم سياسي دانشگاه تهران، تمامي مقاطع تحصيلي دانشگاهي خويش را در دانشكده علوم سياسي تهران گذرانده و رساله دكترا و كارشناسي ارشد او به «دانش، قدرت و مشروعيت در اسلام» و «انديشه سياسي شيعي در دوره قاجاريه» اختصاص يافته است. همچنين فيرحي در حال حاضر دروس «انديشه سياسي در اسلام معاصر»، «فقه سياسي»، «بنيادگرايي و راديكاليسم اسلامي معاصر»، «نظام سياسي و دولت در اسلام»، «تاريخ تحول دولت در جهان اسلام» و «مباني انديشه سياسي در اسلام»، را تدريس مي‌كند. بدين سان، از فيرحي درباره «جريان‌شناسي اسلام فقاهتي سياسي» پرسش‌هايي را پرسيدم تا او تحليل خويش را مطرح كند و شكاف‌هاي جامعه روحانيون سياسي ايران را بگشايد و به تصوير كشد...

خط‌شكن‌هاي انقلابي

«محمود صلواتي» از نزديك‌ترين افراد به «شهيد محمد منتظري» در آغاز پيروزي انقلاب بود. او در سال 51، به سربازي اجباري از سوي رژيم پهلوي اعزام شد و پس از آن همراه با مبارزان ديگري همچون «غلامحسين كرباسچي، سيد جعفر موسوي، احمد سالك و محمد جعفر سعيديان‌فر» به مبارزات مسلحانه روي آورد و به ديگر گروه‌هاي نظامي در اين راه ياري مي‌رساند كه در سال 53 از سوي دادگاه نظامي به حبس ابد محكوم شد و 7 ماه را در زندان انفرادي گذراند. صلواتي در 24 دي 57 از زندان آزاد شد و پس از انقلاب با «محمد منتظري» همراه شد تا به تاسيس «سپاه پاسداران انقلاب اسلامي» همت گمارند. او در سپاه پاسداران مركز تحقيقاتي راه‌اندازي كرد كه در همان مركز افرادي همچون عمادالدين باقي و اكبر گنجي به كار مشغول شدند. البته در كنار اين مسووليت، تا پايان جنگ، فرماندهي سپاه پاسداران خميني‌شهر را نيز برعهده داشت. همچنين او مدارس علميه وابسته به آيت‌الله منتظري را تا نيمه دهه 60 مديريت كرد. اگرچه قرار بر اين بود تا با او درباره جريان‌شناسي روحانيت انقلابي سخن گويم و ابتداي گفت‌وگو از اين منظر آغاز شد، اما در نهايت به نقد رفتار روحانيون انقلابي راديكال همچون «شهيد محمد منتظري» در سالهاي آغازين تاسيس «جمهوري اسلامي» پرداختم...

 او رفت. مهرباترین بود و در دریای آشوب زده جامعه ایرانی با همه چیز خداحافظی کرد تا دیگر کوتاهی ها و ضعف ها را نبیند. مهربان بودن، شاید بزرگترین صفت احمد بورقانی بود و در تمامی محافل از او جز نیکی یادی نمی کردند و همه و همه او را دوست داشتند. اما می دانم که اگر جامعه مطبوعاتی در غم فراق او می گرید و بغض های بسیاری در این چند ساعت شکسته شده است، اما حال و هوای سهام توصیف ناشدنی است؛ حال و هوایی که خود آن را تجربه کرده ام. از دست دادن پدری مهربان، هیچگاه جبران نمی شود. فقط می توانم به سهام عزیزم بگویم، صبر کن ما هم می رویم... اندکی دیگر... خداوند روحش را غریق رحمت کناد...